चितवन । चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा गएको पाँच महिनाको अवधिमा १९ वटा गैंडा मरेका छन् । अधिकांश गैंडा कालगतिले मरेको निकुञ्ज प्रशासनले जनाएको छ ।

गएको साउन यता मरेका १९ गैँडामध्ये दुई चोरी सिकारीले मारेको आशङ्का गरिएको छ ।

निकुञ्जका प्रमुख संरक्षण अधिकृत हरिभद्र आचार्यका अनुसार चालु आर्थिक वर्षको साउनमा छ, भदौमा दुई, असोजमा एक, कात्तिकमा तीन, मङ्सिरमा पाँच र पुसमा दुई गैँडा मरेका छन् ।

मरेका गैँडामा बूढो भएर पाँच, भासिएर पाँच, पानीमा डुबेर दुई, जुधेर चार र बाघको आक्रमणबाट एक गैँडा मरेको जनाइएको छ । यस्तै साउन १२ गते माडीको घाघर क्षेत्रमा भेटिएको मृत गैँडा र असोज ११ गते धोवा क्षेत्रमा फेला परेको गैँडा सिकारीले मारेको आशङ्का गरिएको आचार्यले जानकारी दिए ।

निकुञ्ज प्रशासनका अनुसार आर्थिक वर्ष २०७५÷७६ मा ४३ गैँडा मरेका थिए । सो समयमा गैँडा धेरै मरेपछि मर्नुको कारण खोज्न अध्ययन टोली बनाइएको थियो ।

यस्तै आ.व. २०७७÷७८ मा ३३, आ.व. २०७६÷७७ मा २६, आ.व. २०७४÷७५ मा २६, आ.व. २०७३÷७४ मा २५, आ.व. २०७२÷७३ मा १४, आ.व. २०७०÷७१ र आ.व. २०७१÷७२ मा ११ गैँडा मरेका थिए । यस्तै आ.व. २०६९÷७० मा १० गैँडा मरेको निकुञ्जको तथ्याङ्कमा उल्लेख छ ।

पछिल्लो गणनाअनुसार नेपालमा ७५२ गैँडा रहेकामा चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जमा ६९४ रहेका छन् । गैँडाको बासस्थानका हिसाबले यो निकुञ्ज उत्तम मानिन्छ । केही समय शून्य चोरी सिकारी वर्ष मनाएको निकुञ्जमा पछिल्लो समय तस्करले गैँडा मार्न थालेका हुन् ।

गैँडाको सङ्ख्या धेरै भएकाले पछिल्ला वर्ष प्राकृतिक कारणबाट मर्ने सङ्ख्या पनि बढी हुने गरेको छ । सङ्ख्या बढ्दै जाँदा प्राकृतिक कारणबाट मर्ने सङ्ख्या बढ्नुलाई अस्वाभाविकरूपमा लिन नपर्ने विज्ञहरु वताउँछन् ।