कपिलवस्तु । किसानको साथीका रुपमा परिचित शिकारी चरा पर्यावरणीय प्रणाली सन्तुलन राख्न सहयोगी मानिन्छ । तर पछिल्ला दिनमा शिकारी चराको संख्या घट्दो छ । यसले पर्यापर्यटन, पर्यावरण र खेतीपातीमा समेत असर गर्ने भन्दै चराविद्हरूले चिन्ता व्यक्त गरेका छन् ।

शिकारी चराहरू देख्दा मनमोहक र चित्ताकर्षक हुन्छन् । ठूला, फुर्तिला र साहसी यी चराले आफ्नो कौशल र सीपले आहार जुटाउँछन् । शिकार गर्दाको संघर्ष र बहादुरी अनि शिकार लिएर उड्दाको दृष्यले रोमाञ्चित बनाउँछ । कावा खाँदै टाढासम्म उड्ने शिकारी चराको रोमाञ्चक गतिविधि क्यामेरामा कैद गर्न पर्यटकहरू लालयित हुन्छन् ।

नेपालमा ८९२ प्रजातिका चरा पाइन्छन् । तीमध्ये ८१ प्रजातिका शिकारी चरा छन् । ६० प्रजातिका दिनमा र २३ प्रजातिका रातमा सक्रिय हुन्छन् । दिनमा सक्रिय हुने ६० प्रजाति चराको बासस्थान कपिलवस्तुको सीमसार क्षेत्रमा छ । जुन विश्वमै पाइने शिकारी चराको १९ प्रतिशत हो ।

तर एक दशकअघि जताततै देखिने चराको संख्या दिनानुदिन घट्दै गएको छ । बढदो सहरीकरणले बासस्थान संकटमा पर्दै आहारमा समस्या, बालीनालीमा विषादीको अधिक प्रयोग र सिमसार क्षेत्रको अतिक्रमणले समस्या परेको छ । ताल, पोखरीमा मानिसहरूले धेरै माछा मार्न थाले । आहार घटेपछि शिकारी चरालाई सकस पर्‍यो । चोरीशिकार, अवैध व्यापारले पनि शिकारी चरा मासिन पुगेका छन् ।

बसाइँसराइ गरी शिकारी चरा नेपाल आउने मुख्य ठाउँ कास्कीको ठूलाखर्कमा सन् २०१२ देखि अध्येयताद्वय तुल्सी सुवेदी र सन्देश गुरुङले शिकारी चरा गणना गर्दै आएका छन् । सन् २०१३ मा १३ हजार ४ सय ८५ वटा गोमायु महाचिल र हिमाली गिद्ध आएकोमा त्यसयता बर्सेनि संख्या घट्दै गएर २०२१ मात्र ७ हजार ७ सय २४ मा सीमित भएको छ । बसाइँ सरी आउने ३३ सै प्रजातिका चरा गणना चराको संख्या घट्दै गएको देखिएको छ ।

विश्वव्यापीरूपमा सिकारी चराको संरक्षण गर्ने अमेरिकामा रहेको द पेरिग्रिन फण्डले पनि नेपालमा शिकारी चरा घट्दै गएको जनाएको छ । शिकारी चराको राम्रो बासस्थान रहेको विश्वका १० प्रमुख स्थानमध्ये ७ स्थान नेपालमा रहेको र तिनीहरूको पनि अवस्था बिग्रदै गएको फण्डले जनाएको छ ।

नेपाल आउने विदेशी पर्यटकमा करिब १० प्रतिशत चरा नै हेर्न आउँछन् । यसरी संख्या घट्दै जाँदा चरा पर्यटन प्रभावित हुनसक्ने डर छ ।