काठमाडौं । हालसालै, चीनमा ह्युमन मेटाप्नेमोभाइरस (HMPV) को संक्रमण फैलिएपछि सर्वत्र प्रश्न उठेको छ, ‘कतै यो पनि कोरोना जस्तै भयानक त हुँदैन?’ यससँगै अर्को जिज्ञासा यो छ कि, “चीनमा वास्तवमा नै यो HMPV भाइरसले नै अप्ठ्यारो अवस्था सिर्जना गरेको हो?” यदि यस्तो हो भने, “एचएमपीभी भाइरस म्युटेसन भएर साँच्चै घातक भएको हो?” यी प्रश्नहरूले समुदायमा चासो बढाएको छ।

ह्युमन मेटाप्नेमोभाइरसको इतिहास
HMPV पहिलो पटक सन् २००१ मा नेदरल्याण्ड्समा पहिचान गरियो। यद्यपि, यो भाइरस दशकौँदेखि मानिसहरूमा संक्रमण गरिरहेको थियो। यस भाइरसले श्वासप्रश्वास प्रणालीलाई प्रभावित गर्ने हुँदा यसलाई RSV (रेस्पिरेटोरी सिन्सिटियल भाइरस) जस्तै मानिन्छ।

HMPV के हो?
यो RNA भाइरस हो, जसले मुख्य रूपमा श्वासप्रश्वास प्रणालीमा असर पुर्‍याउँछ।

बालबालिका सबैभन्दा बढी प्रभावित
यो भाइरसले सबैभन्दा बढी बालबालिकालाई प्रभावित गर्दछ। कमजोर प्रतिरोधात्मक क्षमता भएका बालबालिकामा यो गम्भीर संक्रमणका रूपमा देखा पर्छ। साथै, वृद्धवृद्धा, दीर्घरोग भएका, र प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर भएका व्यक्तिमा पनि यस भाइरसको जोखिम उच्च छ।

संक्रमणका माध्यम र प्रभाव
HMPV संक्रमित व्यक्तिबाट सर्ने स-साना हावाका थोपा, दूषित सतह, र प्रत्यक्ष सम्पर्कमार्फत फैलिन्छ। यसले सामान्य खोकीदेखि गम्भीर निमोनियासम्म समस्या ल्याउन सक्छ।

लक्षणहरू

• सामान्य लक्षणहरू: खोकी, नाक बग्ने, ज्वरो, सास फेर्न गाह्रो।
• गम्भीर लक्षणहरू: निमोनिया, ब्रोंकिओलाइटिस, अक्सिजन कमी।

चीनमा HMPV को प्रकोप
हाल चीनमा HMPV संक्रमण फैलिएपछि प्रश्न उठेका छन्:

• यो भाइरसको स्वरूप परिवर्तन (mutation) भएर घातक भएको हो?
• यदि स्वरूप परिवर्तन भएको हो भने, यो महामारीकै जोखिमको रूपमा आउन सक्छ?
  विशेषज्ञहरूको भनाइमा, यदि HMPV ले आफ्नो स्वरूप परिवर्तन गरेको हो भने मात्र यो चिन्ताको विषय हुनेछ। अन्यथा, यो भाइरसले स्वास्थ्यमा गम्भीर जटिलता सिर्जना गर्ने सम्भावना धेरै कम छ।

समुदायमा उठ्ने प्रश्न र उत्तरहरू

१. चीनमा देखिएको HMPV संक्रमणको स्थिति कस्तो छ?

हाल चीनमा HMPV ले श्वासप्रश्वासका गम्भीर समस्या देखाएको छ। तर, यो कोरोना भाइरसजस्तो विश्वव्यापी महामारी बन्ने सम्भावना कम छ, यदि यसले स्वरूप परिवर्तन गरेको छैन भने।

२. यो भाइरस म्युटेसन भएर घातक बन्न सक्छ?
HMPV को स्वरूप परिवर्तन (mutation) भएमा यो घातक बन्न सक्ने सम्भावना छ। तर, अहिलेको अवस्थामा यसबारे निश्चित प्रमाण छैन।

३. यो भाइरस कोरोना भाइरसजस्तै भयानक हो?
HMPV र कोरोना भाइरस फरक हुन्। HMPV को संक्रमण दर र मृत्युदर कोरोना भाइरसको तुलनामा कम छ।

४. स्वास्थ्य सङ्कटकाल घोषणा गर्नुपर्ने अवस्था आउन सक्छ?
यदि भाइरसको संक्रमण तीव्र गतिमा फैलियो र गम्भीर बिरामीहरूको संख्या बढ्यो भने स्वास्थ्य सङ्कटकाल घोषणा गर्नुपर्ने सम्भावना छ।

५. समुदायले के गर्नुपर्छ?

• व्यक्तिगत सरसफाइमा ध्यान दिनु।
• बिरामी हुँदा घरमै आराम गर्नु।
• श्वासप्रश्वास समस्याका बिरामीलाई तुरुन्त स्वास्थ्य संस्थामा लैजानु।
• संक्रमणको जोखिम कम गर्न भीडभाडमा मास्क लगाउनु।

रोकथाम र उपचार
HMPV को विशेष खोप वा औषधि उपलब्ध छैन। सामान्यतया लक्षणअनुसार उपचार गरिन्छ। गम्भीर अवस्थामा अक्सिजन थेरापी र अस्पताल भर्ना गर्नुपर्ने हुन सक्छ।

ध्यान दिनुपर्ने कुरा

• सरसफाइमा विशेष ध्यान दिनुहोस्: हात धोइराख्नुहोस्, सतहहरू सफा राख्नुहोस्।
• भीडभाडमा नजाऊनुहोस्: संक्रमण फैलने जोखिम उच्च हुने भएकाले भीडभाडमा जानु हानिकारक हुन सक्छ।
• कमजोर समूहलाई जोगाउनुहोस्: बालबालिका, वृद्धवृद्धा, र दीर्घरोगीहरूको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिनुहोस्।
• डरभन्दा सतर्कता अपनाउनुहोस्: तथ्यमा आधारित जानकारीको आधारमा निर्णय गर्नुहोस्।