काठमाडौँ । प्रतिस्पर्धी दुई नेता वर्षमान पुन (अनन्त) र जनार्दन शर्मा (प्रभाकर)ले एक अर्कोलाई महासचिव स्वीकार गर्ने स्थिति देखा नपरेपछि अन्तत: नेकपा माओवादी केन्द्रको महासचिवको जिम्मेवारी देव गुरुङले प्राप्त गरेका छन् ।

दुवै प्रतिस्पर्धी नेताभन्दा सिनियर र माओवादी आन्दोलनमा निष्ठा र श्रद्धापूर्वक खटिने नेतामध्येमा पर्छन्, गुरुङ । पार्टीभित्रको शक्ति सन्तुलन खलबलिन नदिन र सबैलाई मिलाएर लैजान प्रचण्डले समन्वयकारी भूमिका खेलेर गुरुङलाई महासचिवमा प्रस्ताव गरेका हुन् ।

उनले महासचिवका आकांक्षीहरूका बीचमा सहमतिको प्रयासकै लागि गत पुसयता पदाधिकारी चयनसम्म नगरी रोकेर राखेका थिए । तर, जति लब्बिदै जान थाल्यो, त्यसले पार्टीको संगठनात्मक संरचनामा असर गर्न थालेपछि प्रचण्डले महासचिवमा पुन र शर्माको विकल्पमा गुरुङलाई अगाडि सारेर महासचिव प्रस्ताव गरेका हुन् । प्रचण्डको प्रस्तावका आधारमा माओवादी स्थायी समितिले गुरुङलाई महासचिवमा निर्णय गरिसकेको छ ।

को हुन् गुरुङ ?

माओवादी केन्द्रभित्र गुरुङ पुराना नेतामा पर्छन् । उनी जनयुद्ध कालमा शुरुका केन्द्रीय समितिमा रहेका नेता हुन् । उनको माओवादीमा पार्टी नाम कान्छा बहादुर हो । मनाङमा जन्मिएका गुरुङ घरका कान्छा छोरा भएकाले युद्धकालको नाम कान्छाबहादुर रहन गएको हो । धनप्रेम र बधुग्यामुका गुरुङ कान्छा छोरा हुन्, उनी ।

गुरुङको बाल्यकाल गाउँमै गोठालो र खेतीपातीमा बितेको थियो । मनाङको स्थानीय सरस्वती प्राविबाट अध्ययन शुरु गरेका उनले पोखराको राष्ट्रिय माविबाट २०३५ सालमा एसएलसी पास गरेका थिए । त्यसपछि उनी राजधानी काठमाडौँ आएका थिए ।

त्यसपछि उनले पुल्चोकमा सिभिल इञ्जिनियरिङ अध्ययन शुरु गरेका थिए । उनले उक्त पढाइ उर्त्तीण गरेका छन् । प्राविधिक अध्ययन गरे पनि उनले विश्वविद्यालय क्याम्पस कीर्तिपुरबाट शिक्षामा डिप्लोमा गरेका थिए ।

०३६ सालदेखि वाम आन्दोलनमा सक्रिय भएका गुरुङले २०३७ सालमा कम्युनिष्ट पार्टीको सदस्यता लिएका थिए । २०४१ सालमा उनी पार्टीको केन्द्रीय समितिमा पुगिसकेका थिए । त्यहीबेला नेकपा चौथो महाधिवेशनमा मोहनविक्रम सिंह र निर्माल लामाबीचमा विभाजनपछि माेहन वैद्य ‘किरण’, पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’, देव गुरुङहरू मिलेर नेकपा मशाल (मोटो मशाल) बनाएका थिए ।

त्यसको वैधानिक मोर्चा राष्ट्रिय जनआन्दोलन संयोजन समिति बन्यो– २०४६ सालमा । उनले त्यसमा पनि निर्णायक भूमिका खेलेका थिए । जनयुद्धका क्रममा पार्टीले उनलाई गण्डक क्षेत्रमा खटाएको थियो । त्यही क्रममा उनी गोरखाबाट २०५३ सालमा गिरफ्तारीमा परे ।

गोरखा, वीरगञ्ज, काठमाडौं र ललितपुरका जेलमा चार वर्ष बन्दी भएपछि उनी पहिलो वार्ताको वातावरण बनाउनका लागि संकेतका लागि रिहा भएका थिए । कांग्रेसका तत्कालिन सरकार प्रमुख रहेका कृष्णप्रसाद भट्टराई सरकारमा रहेकाबेला रिहा हुने उपल्लो स्तरका नेता उनी नै थिए ।

पहिलो वार्ता कालमा वार्ता टोलीको उनी सदस्य भए । उनी दोस्रोपटक वार्ता हुँदा पनि वार्ता टोलीको सदस्यका रुपमा रहे ।

०६२-०६३ सालको जनआन्दोलनपछि माओवादीसमेत सहभागी भएको पहिलो अन्तरिम सरकारमा उनी मन्त्री बने । पहिलो संविधानसभाको चुनावपछि पनि उनी मन्त्री बने । दोस्रो संविधानसभाका बेलामा भने उनी मोहन वैद्य (किरण)तिर लागेका थिए ।

गुरुङको विवाह २०४४ सालमा भएको हो । उनले यशोदा सुवेदी गुरुङसँग जनवादी विवाह गरेका थिए । उनको श्रीमती पनि अहिले माओवादीको स्थायी समिति सदस्य भएकी छन् । पार्टीबाट संसदमा सांसद पनि छिन् ।

माओवादीभित्र गुरुङ अध्ययनशील नेताका रुपमा चिनिन्छन् । उनी अन्तर्राष्ट्रिय भूराजनीति र अर्थ सम्बन्धका विषयमा राम्रो दख्खल राख्ने नेतामा गनिन्छन् ।