युक्रेनले आफ्नै युद्धको अनुभवलाई सीमित नराखी मध्यपूर्वसम्म विस्तार गरेको खुलासा भएको छ । राष्ट्रपति भोलोदिमर जेलेन्स्कीले युक्रेनी सेनाले इरानसँग सम्बन्धित युद्धका क्रममा मध्यपूर्वका विभिन्न देशहरूमा इरानी डिजाइनका साहेद ड्रोनहरू खसाल्न सक्रिय भूमिका खेलेको बताएका छन्। यसले युक्रेनको सैन्य रणनीति अब अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा फैलिएको सङ्केत दिएको छ ।

सीमित पहुँच भएका पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै उनले पहिलो पटक यस्तो अपरेसनको पुष्टि गरेका हुन्। उनका अनुसार यो कुनै अभ्यास वा तालिम नभई वास्तविक युद्धस्थितिमा प्रभावकारी हुने हवाई सुरक्षा प्रणाली निर्माणमा सहयोग गर्ने उद्देश्यले गरिएको कारबाही थियो । युक्रेनले आफ्नै भूमिमा रुसविरुद्ध प्रयोग भइरहेका इरानी साहेद ड्रोनको प्रतिरोधमा विकास गरेको इन्टरसेप्टर प्रविधि प्रयोग गरेर विदेशमा पनि कार्य गरेको उनले स्पष्ट पारे ।

मध्यपूर्वमा इरान, अमेरिका र इजरायलबीच अस्थायी युद्धविराम हुनु अघि युक्रेनी टोलीहरूले रक्षात्मक अपरेसनमा सहभागिता जनाएको जानकारी दिइएको छ । यद्यपि संलग्न देशहरूको नाम सार्वजनिक गरिएको छैन । युक्रेनी विशेषज्ञहरूले विभिन्न देशहरूमा पुगेर हवाई रक्षा प्रणाली सुदृढ बनाउन सहयोग गरेको बताइएको छ । यसअघि नै २२८ जना युक्रेनी विशेषज्ञ उक्त क्षेत्रमा परिचालित गरिएको जानकारी सार्वजनिक भइसकेको थियो ।

यस सहकार्यको प्रतिफलस्वरूप युक्रेनले ऊर्जा सुरक्षासम्बन्धी सहयोग प्राप्त गरिरहेको छ । तेल, डिजेल र केही अवस्थामा आर्थिक सहायता समेत प्राप्त भएको उल्लेख गर्दै राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले यसले युक्रेनको ऊर्जा पूर्वाधारलाई स्थिर बनाउन मद्दत गर्ने बताउनुभयो । उनका अनुसार यस्तो सहकार्य केवल आर्थिक लाभमा सीमित नभई पारस्परिक सुरक्षामा आधारित रहेको छ ।

उनले यस्ता सम्झौताहरूलाई युक्रेनको रक्षा क्षमताको ‘मार्केटिङ’ का रूपमा पनि व्याख्या गरे, जसले भविष्यमा रक्षा निर्यात विस्तार गर्ने लक्ष्यलाई सघाउने विश्वास गरिएको छ । “हामीले हाम्रो लचकतामा उनीहरूको सहयोग लिँदै उनीहरूको सुरक्षामा योगदान दिइरहेका छौँ”, उनले भने ।

तर यो खुलासा यस्तो समयमा आएको छ, जतिबेला मध्यपूर्वमा चर्किएको तनावका कारण युक्रेनले पाउने पश्चिमी सैन्य सहयोग प्रभावित हुन सक्ने चिन्ता बढिरहेको छ । विशेषगरी हवाई रक्षा प्रणालीमा आवश्यक सामग्री आपूर्ति घट्न सक्ने आशङ्का गरिएको छ ।

यद्यपि राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले साझेदार राष्ट्रहरूले प्याट्रियट प्रणालीका लागि मिसाइल आपूर्ति जारी राखेको र हालै थप सामग्री प्राप्त भएको जानकारी दिए ।

उनले आगामी वसन्त र गर्मी युक्रेनका लागि चुनौतीपूर्ण हुन सक्ने चेतावनी दिए । अमेरिकी आन्तरिक राजनीति र चुनावी माहोलले युक्रेनप्रतिको ध्यान कमजोर पार्न सक्ने उनको बुझाइ छ ।

यसै क्रममा उहाँले अमेरिकी दूतहरू स्टिभ विटकफ र जारेड कुशनरलाई किएभ भ्रमणका लागि निमन्त्रणा दिनुभएको र रुससँग त्रिपक्षीय वार्ताको प्रस्ताव राखेको जानकारी दिए। तर उनीहरु युक्रेन आउने वा तेस्रो देशमा वार्ता हुने भन्ने अझै स्पष्ट छैन ।

अहिलेसम्म अमेरिकाको नेतृत्वमा भएका वार्ताहरूले ठोस प्रगति गर्न सकेका छैनन् । वासिङ्टनको ध्यान मध्यपूर्वतर्फ मोडिँदा करिब एक हजार २५० किलोमिटर लामो मोर्चामा रुस र युक्रेनबीच लडाइँ जारी छ ।

ऊर्जा राजनीतिमा पनि तनाव देखिएको छ । राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले रूसी तेलमाथि कडा प्रतिबन्ध पुनः लागू गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याउँदै कुनै पनि खुकुलोपनले मस्कोलाई युद्ध जारी राख्न सहयोग पुग्ने चेतावनी दिए। खाडी क्षेत्रमा पूर्वाधारमा क्षति र होर्मुज जलडमरूमध्यमा अवरोधका कारण बढेको विश्वव्यापी तेल मूल्यबाट रुसले फाइदा उठाइरहेको उनको भनाइ छ ।

युक्रेनले पनि यसको प्रतिक्रिया स्वरूप रूसी ऊर्जा संरचनामाथि आक्रमण तीव्र बनाएको जनाएको छ । यद्यपि केही साझेदार राष्ट्रहरूले इरानले समुद्री मार्ग अवरुद्ध गरेको अवस्थामा यस्ता आक्रमण कम गर्न आग्रह गरेको उनले खुलासा गरे ।

यसबीच, रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनले इस्टर पर्वको अवसरमा ३२ घण्टे अस्थायी युद्धविराम घोषणा गरेका छन् । यसको प्रतिक्रिया दिँदै राष्ट्रपति जेलेन्स्कीले युक्रेन पनि समान कदम चाल्न तयार रहेको बताए । उनले इस्टर शान्तिपूर्ण हुनुपर्नेमा जोड दिँदै युद्धविरामलाई स्थायीतर्फ लैजानुपर्ने उल्लेख गरे ।

यसअघि भएका युद्धविराम प्रयासहरू सफल हुन नसकेको इतिहास रहेको छ, जहाँ दुवै पक्षले एकअर्कामाथि उल्लङ्घनको आरोप लगाउँदै आएका छन् । क्रेमलिनका प्रवक्ता दिमित्री पेस्कोभले पछिल्लो कदमलाई मानवीय सङ्केतका रूपमा व्याख्या गरे पनि दीर्घकालीन समाधान अझै टाढा रहेको सङ्केत गरे ।

युक्रेनको यो नयाँ सक्रियता केवल आफ्नो रक्षा सीमित राख्ने रणनीतिबाट बाहिर निस्कँदै अन्तर्राष्ट्रिय सुरक्षामा भूमिका विस्तार गर्ने प्रयासका रूपमा देखिएको छ, जसले विश्व शक्ति सन्तुलनमा नयाँ आयाम थप्ने सङ्केत दिएको छ ।