मानिसहरु प्रायः थकित हुन्दा वा निद्रा लाग्दा हाई लिने गर्छन्। हाई लाग्नु पूर्णतया सामान्य हो र हरेक व्यक्तिले दिनमा ५ देखि १९ पटक हाई गर्छ।

तर अत्याधिक हाई लाग्नु कहिलेकाहीँ गम्भीर रोग वा असामान्यताको संकेत हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा तपाई यसबारे सचेत हुनु जरुरी छ । यो निद्रा विकारको संकेत हुन सक्छ जस्तै अवरोधक निद्रा एपनिया जसले अत्यधिक दिनको निद्रा निम्त्याउँछ। विज्ञहरूले यो पनि बताउँछन् कि अत्यधिक हाइ अाउनु पनि मेटाबोलिज्मसँग सम्बन्धित रोगहरूको कारण हुन सक्छ। 

यि हुन् कारणः

निन्द्रा नपुग्नु- प्रायः धेरै मानिसहरूलाई दिनको समयमा धेरै निद्रा लाग्ने गर्दछ जसका कारण उनीहरूले अत्यधिक हाईको समस्याको सामना गर्नुपर्ने हुन्छ। यो सामान्यतया हुन्छ जब कुनै कारणले तपाइँको रातको समयमा निद्रा पूरा हुँदैन। राति निन्द्रा नपुग्दा भोलिपल्ट धेरै थकान महसुस हुन्छ र थप हाइ लाग्छ ।

मधुमेह- हाई लाग्नु पोग्लिसिमियाको प्रारम्भिक लक्षण हो। रगतमा ग्लुकोजको मात्रा कम भएकाले हाई आउन थाल्छ ।

स्लीप एपनिया- स्लीप एपनियाका बिरामीले राति सुत्दा धेरै समस्याको सामना गर्नुपर्छ। जसले गर्दा उनलाई राती पर्याप्त निन्द्रा पर्दैन, जसका कारण उसलाई भोलिपल्ट निकै थकान महसुस हुन्छ र उनी हाई लिन्छन् । यो रोगले श्वासप्रश्वासमा समस्या हुन्छ । स्लीप एपनियामा, सुतेको बेला सास फेर्न बारम्बार रोकिन्छ र चल्छ। खतरनाक कुरा यो हो कि यसमा निद्रामा नै सास रोकिन्छ र मानिसलाई थाहा पनि हुँदैन ।  

नार्कोलेप्सी- नार्कोलेप्सी एक प्रकारको निद्रा सम्बन्धित समस्या हो। जसमा मानिस अचानक जुनसुकै बेला र जहाँसुकै सुत्न सक्छ। यस रोगमा बिरामीलाई दिनमा धेरै पटक निन्द्रा लाग्छ जसका कारण उसलाई धेरै हाइ लाग्छ । 

अनिद्रा- अनिद्रा पनि निद्रासँग सम्बन्धित रोग हो। यो रोगमा मानिसलाई राती निन्द्रा लाग्दैन वा एकपटक उठेपछि फेरि सुत्न निकै गाह्रो हुन्छ । राति निन्द्रा नपुग्दा मानिसलाई दिनमा अत्यधिक निन्द्रा लाग्न थाल्छ जसका कारण उनीहरुलाई धेरै हाइ लाग्छ ।

हृदय रोग- अत्याधिक हाईको सम्बन्ध भ्यागस नर्भको कारण हुन सक्छ । जुन दिमागबाट मुटु र पेटमा जान्छ। कतिपय अनुसन्धानका अनुसार अत्याधिक हाइ लिनुले मुटुको वरिपरि रगत बग्ने वा हृदयघात हुने सम्भावनालाई पनि संकेत गर्छ।