काठमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको भारत भ्रमणको चर्चा चलिरहेको बेला नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रमा सीमा स्तम्भ पीलर गाडने विषयले नेपालमा तरंग उत्पन्न भएको छ । नेपाल–भारत सीमा कार्यदल (बाउन्ड्री वर्किङ ग्रुप) को सातौं बैठकले कोसी, मेची, कर्णाली, राप्ती, महाकाली जस्ता ठुला नदीमा पनि सीमास्तम्भ (पिलर) गाड्ने निर्णय गरेसँगै यसमा विवाद र बहस शुरु मात्र भएको छैन तरंग उत्पन्न भएको हो ।

भारतीय पक्षले नदी आधा–आधा भन्दै नदीकोबीचमा सीमा स्तम्भ गाड्ने जुन प्रस्ताव ल्यायो त्यो अत्यन्त अव्यहारिक भएको भन्दै यसको विरोध भएको हो । जलसरोकार पक्षले मुहान जहाँबाट आयो, मुहान जसको छ उसैको हुनुपर्नेमा नदीको बीच भागमा सीमा स्तम्ध गाँडने भनेर भारतीय पक्षले किचलो गरेपछि नेपालीका लागि टाउको दुखाई बनेको थियो । सीमा क्षेत्रमा अहिलेसम्म नदीमा पिलर गाडिएका छैनन्, जमिनमा मात्र गाडिएका छन्।

सीमा कार्यदलको बैठक यही साउन १२, १३ र १४ गते भारतमा सम्पन्न भएको थियो । सो बैठकमा भारतीय पक्षले यस्तो प्रस्ताव ल्याएको थियो । बैठकमा नेपालतर्फबाट नापी विभागका महानिर्देशक प्रकाश जोशी र भारततर्फबाट विज्ञान तथा प्रविधि मन्त्रालयका सर्भेयर जनरल हितेशकुमार मकवानाले नेतृत्व गरेका थिए । नेपाली टोलीमा परराष्ट्र, गृह, भूमि व्यवस्था, नापी विभाग तथा सशस्त्र प्रहरीका प्रतिनिधि थिए ।

नेपालका तर्फबाट बैठकमा नेतृत्व गरेका जोशीले सीमा कार्यदलको बैठक अत्यन्त उपलब्धिमूलक भएको बताउदै बैठकले अब नेपाल–भारत सीमा क्षेत्रमा नक्सामा कायम भएको जमिन र नदी दुवै ठाउँ (बिन्दु) मा पिलर राख्ने निर्णय गरेको जनाएपछि नेपाल सीमा विदहरुले यसलाई सकारात्मक मान्न नसकिने तहमा पुगेका छन् । नेपाल–भारतबीच १ हजार ८८० किलोमिटर लामो सीमारेखा छ । तीमध्ये नेपालको २७ जिल्ला भारतसँग सीमा गाँसिएका छन् ।

तीमध्ये २४ जिल्लामा तेरो–मेरो, अतिक्रमण, वादविवाद, लेनदेन इत्यादि देखिन्छ । नेपालको क्षेत्रफल १ लाख ४७ हजार १८१ वर्गकिलोमिटर भन्दा बढी क्षेत्रफलमध्ये ६०६ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफलमा भारतले अतिक्रमण गरेको छ । ७१ ठाउँमा रहेका सीमा विवादमध्ये सबैभन्दा ठूलो पश्चिम दार्चुलाको व्याँस गाउँपालिका वडा नं. १ को लिपुलेक, लिम्पियाधुरा, बीचको कालापानी, नाभिडाङ, गुञ्जी, कुटी, नाभी इत्यादिको ३७२ वर्गकिलोमिटर भूभाग भारतले ओगटेको छ ।

त्यस्तै नवलपरासी जिल्लाको सुस्ता क्षेत्रमा १४५ वर्गकिलोमिटर भूभाग भारतले ओगटेर बसेको छ । बाँकी रहेको ६९ ठाउँमा ८९ वर्गकिलोमिटर भूभाग भारतले अतिक्रमण गरिरहेको छ । सबैभन्दा सानो क्षेत्र इलामको पशुपतिनगरको फाटकमा आधा रोपनी जग्गा भारतले ओगटेर बसेको छ । यसर्थ अहिले सबै विषयलाई टुग्याउने गरी गरिएको प्रस्ताव र निर्णय कार्यान्वयन गर्ने विषय गम्भीर रहेको सीमाविदहरुको दावी छ ।