कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) क्षेत्रमा चीन–अमेरिका प्रतिस्पर्धा तीव्र भइरहेका बेला चिनियाँ स्टार्टअप डीपसिकले बहुप्रतीक्षित नयाँ एआई मोडेल सार्वजनिक गरेको छ । कम लागतमै उच्च क्षमताको मोडेल विकास गरेर यसअघि नै विश्वको ध्यान खिचेको कम्पनीले यसपटक अझ उन्नत संस्करण ल्याउँदै प्रविधि दौडलाई नयाँ मोड दिएको छ ।

डीपसिकले सार्वजनिक गरेको ‘डीपसिक–भी४’ मोडेलले अत्यन्त लामो सन्दर्भ क्षमतासहित काम गर्ने सुविधा प्रदान गर्ने जनाएको छ । कम्पनीका अनुसार यसले करिब दस लाख शब्दसम्मको इनपुट सम्हाल्न सक्छ, जसले जटिल कार्यहरूमा यसको उपयोगिता उल्लेखनीय रूपमा बढाउनेछ । सामाजिक सञ्जाल वीच्याटमार्फत जारी विज्ञप्तिमा यसलाई ‘लागत–प्रभावकारी’ र प्रतिस्पर्धी मोडेलहरूको स्तरमा पुग्ने क्षमतायुक्त रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ ।

विश्वका ठूला प्रविधि कम्पनीहरू कृत्रिम बौद्धिकतामा ठूलो लगानी गर्दै कार्यबल पुनर्संरचना गरिरहेको बेला यो घोषणा आएको हो । मेटाले उत्पादकत्व बढाउने उद्देश्यले आफ्ना कर्मचारीहरूको उल्लेख्य हिस्सा कटौती गर्ने योजना अघि बढाएको छ भने माइक्रोसफ्टले पनि आफ्नो संरचना सानो बनाउने तयारी गरिरहेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् ।

डीपसिक–भी४ लाई दुई संस्करणमा ल्याइएको छ—भी४–प्रो र भी४–फ्ल्यास । भी४–प्रोमा करिब १६ खर्ब प्यारामिटरहरू समावेश छन् भने भी४–फ्ल्यासमा दुई खर्ब ८४ अर्ब प्यारामिटरहरू छन् । फ्ल्यास संस्करणलाई तुलनात्मक रूपमा सस्तो र बढी दक्ष विकल्पका रूपमा प्रस्तुत गरिएको छ । यी प्यारामिटरहरूले मोडेलको निर्णय क्षमता र विश्लेषण गर्ने दक्षतालाई परिष्कृत बनाउने कम्पनीको दाबी छ ।

कम्पनीका अनुसार नयाँ मोडेलले ‘एजेन्ट क्षमताहरू, विश्व ज्ञान र तर्क प्रदर्शन’ का क्षेत्रमा खुला स्रोत तथा घरेलु दुवै खालका मोडेलहरूलाई उछिनेको छ । साथै, क्लाउड कोड, ओपनक्ला, ओपनकोड र कोडबड्डी जस्ता लोकप्रिय एआई उपकरणहरूसँग पनि यसलाई अनुकूल बनाइएको जनाइएको छ । कम्पनीले यसको प्रारम्भिक ‘ओपन सोर्स’ संस्करण प्रयोगकर्ताहरूका लागि उपलब्ध गराइसकेको छ ।

डीपसिकले गत वर्ष जनवरीमा आर१ तर्क मोडेलमा आधारित च्याटबोट सार्वजनिक गरेपछि विश्व बजारमा ठूलो हलचल मच्चिएको थियो । ‘डीपसिक झट्का’ भनेर चिनिएको उक्त घटनाले एआई क्षेत्रका सेयर बजारमा प्रभाव पार्नुका साथै प्रविधि रणनीतिमा पुनर्विचार गर्न बाध्य बनाएको थियो । उक्त च्याटबोटले च्याटजीपीटीजस्ता अमेरिकी उत्पादनहरूसँग प्रतिस्पर्धा गर्न सक्ने क्षमता देखाए पनि यसको विकासमा कम कम्प्युटिङ शक्ति प्रयोग भएको कम्पनीको दाबी थियो ।

यद्यपि, यसको तीव्र लोकप्रियतासँगै डेटा गोपनीयता र सेन्सरसिपसम्बन्धी चिन्ताहरू पनि उठेका थिए । विशेषगरी सन् १९८९ को तियानमेन घटनाजस्ता संवेदनशील विषयहरूमा प्रश्न गर्दा च्याटबोटले जवाफ दिन अस्वीकार गर्ने गरेको आरोप लागेको थियो ।

चीनभित्र भने डीपसिकका एआई उपकरणहरू सरकारी निकाय, स्वास्थ्य संस्था, वित्तीय क्षेत्र तथा विभिन्न व्यवसायहरूले व्यापक रूपमा अपनाएका छन् । यसको प्रमुख कारण कम्पनीले आफ्ना प्रणाली खुला स्रोतका रूपमा उपलब्ध गराउने नीति अपनाउनु रहेको विश्लेषण गरिएको छ, जुन पश्चिमी कम्पनीहरूको स्वामित्वमा आधारित मोडेलभन्दा फरक दृष्टिकोण हो ।

गत महिना चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली किआङले समेत चिनियाँ एआई मोडेलहरूले विश्वव्यापी खुला स्रोत इकोसिस्टमको नेतृत्व गरिरहेको दाबी गरेका थिए । यसबीच, एआई प्रविधिमा चीन र अमेरिकाबीचको प्रतिस्पर्धा थप चर्किंदै गएको छ ।

यसै सन्दर्भमा ह्वाइट हाउसले चिनियाँ संस्थाहरूले अमेरिकी एआई प्रविधि हासिल गर्न प्रयास गरिरहेको आरोप लगाएको छ । अमेरिकी विज्ञान तथा प्रविधि प्रमुख माइकल क्रेटसिओसले विदेशी, विशेषगरी चिनियाँ निकायहरूले औद्योगिक स्तरमा एआई प्रविधि चोरी गर्ने अभियान सञ्चालन गरेको दाबी गर्दै अमेरिकी नवप्रवर्तनको सुरक्षा गर्न आवश्यक कदम चालिने बताए ।