काठमाडौं । धेरैजसो मानिसहरू हामीलाई बच्चैदेखि सुसंस्कृत, सफल र शक्तिशाली बन्न सिकाइन्छ। तर, के कहिल्यै सिकाइएको छ—सामान्य परिस्थितिमा कसरी शान्त र सन्तुलित रहनुरु के हामीलाई मनको स्वास्थ्यलाई प्राथमिकतामा राख्न सिकाइएको छरु हरेक वर्ष मनाइने विश्व ध्यान दिवसले यी प्रश्नहरूलाई केन्द्रमा राख्दै हामीलाई जीवनको सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण पक्ष—आन्तरिक शान्ति र आत्मचेतनालाई सम्झाउँछ।

ध्यान भनेको के हो?
ध्यान कुनै धर्म, परम्परा वा विशेष विधिसँग मात्र सीमित छैन। यो एउटा यस्तो कला हो जसले मन, मस्तिष्क र शरीरलाई सन्तुलनमा राखेर हामीलाई वर्तमान क्षणमा जीवित रहन सिकाउँछ। जीवनको दौडधुपमा हराइरहँदा ध्यानले हामीलाई पुनः आफ्नो अस्तित्वसँग जोड्ने माध्यम बन्न सक्छ।

अहिलेको जीवनशैली र ध्यानको आवश्यकता
आजको प्रविधि(प्रधान संसारमा मानिसहरू जति व्यस्त भएका छन्, उति नै एक्लो र चिन्तित पनि। कामको तनाव, समयको अभाव, र सम्बन्धमा आउने आरोह(अवरोहले मानसिक स्वास्थ्यलाई गम्भीर असर पुर्‍याइरहेको छ। मानसिक समस्याहरूले बालबालिकादेखि वृद्धसम्म प्रभावित भइरहेका छन्।

तर, के तपाईंलाई थाहा छरु दैनिक १० मिनेटको ध्यानले हाम्रो मानसिक स्वास्थ्यलाई सुधार्न सकिन्छ। तनाव कम गर्न, मनोबल बढाउन र मनोवैज्ञानिक असन्तुलनलाई हटाउन ध्यान एक जादुई औषधिजस्तै हो।

ध्यानको फाइदाहरूस् विज्ञान र अनुभव
ध्यान केवल आध्यात्मिक अभ्यास मात्र नभएर यसको आधारमा थुप्रै वैज्ञानिक प्रमाणहरू पनि उपलब्ध छन्।

• मस्तिष्कमा परिवर्तनस् ध्यानले मस्तिष्कको संरचना परिवर्तन गरी स्मरणशक्ति, एकाग्रता र सोचको क्षमतालाई वृद्धि गर्छ।
  
• तनाव र चिन्तामा कमीस् नियमित ध्यानले तनाव र चिन्ता नियन्त्रण गरी हर्मोनहरूको सन्तुलन बनाउँछ।
  
• शारीरिक स्वास्थ्यमा सुधारस् उच्च रक्तचाप, निद्रा नआउने समस्या र अन्य दीर्घ रोगहरूमाथि ध्यान प्रभावकारी छ।
  
• सम्बन्ध सुधारस् ध्यानले सहनशीलता र करुणा बढाउँछ, जसले व्यक्तिगत र पारिवारिक सम्बन्धहरू बलियो बनाउँछ।

ध्यानको सरल तरिका
ध्यान सुरु गर्न तपाईंलाई योगगुरु, विशेष स्थान वा महँगो उपकरण चाहिंदैन। शान्त र आरामदायी स्थानमा बस्नुहोस्। आँखा बन्द गरेर गहिरो सास लिनुहोस्। आफ्नो श्वासप्रश्वासलाई महसुस गर्नुहोस्। सुरुमा यो कठिन लाग्न सक्छ, तर अभ्यासले सबै सम्भव हुन्छ।

सन्देशस् ध्यान सबैका लागि
ध्यान कुनै उमेर, जात, वर्ग वा धर्मले बाँधिने अभ्यास होइन। यो सबैका लागि हो। चाहे तपाईं विद्यार्थी हुनुहोस् वा व्यावसायिक, गृहिणी वा सेवानिवृत्त—ध्यानले तपाईंको जीवनलाई निखार्न सक्छ।

यस वर्षको विश्व ध्यान दिवसमा, हामी सबैले कम्तीमा १० मिनेट ध्यान गर्ने प्रण गरौं। शारीरिक स्वास्थ्यको जस्तै मानसिक स्वास्थ्य पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। ध्यानलाई आफ्नो जीवनशैलीको अनिवार्य हिस्सा बनाउँदै मानसिक शान्ति र स्वस्थ जीवनको यात्रामा अगाडि बढौं।